moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

 
Pamiątka Nocy Listopadowej

Co roku na pamiątkę Nocy Listopadowej, czyli nocy z 29 na 30 listopada 1830 roku, w uczelniach wojskowych obchodzony jest (paradoksalnie) Dzień Podchorążego. Jest to rzadki w armiach przypadek, gdy czci się złamanie przysięgi i wywołanie buntu (połączonego z zamachem na głównodowodzącego wojskiem i zastrzeleniem kilku wiernych przysiędze generałów), który przerodził się w narodowe powstanie przeciwko suwerennemu władcy – pisze mjr Andrzej Łydka z 10 Brygady Logistycznej, znawca historii wojskowości, publicysta portalu polska-zbrojna.pl.

Zgodnie z postanowieniami kongresu wiedeńskiego z 1815 roku z pozostałości Księstwa Warszawskiego utworzono Królestwo Polskie (zwane Kongresówką) i oddano pod panowanie cara Aleksandra I. Ten nadał Królestwu liberalną konstytucję, zgodnie z którą zostało ono trwale związane z Rosją, ale miało własny rząd, wojsko i język polski jako język urzędowy. Oprócz tego konstytucja miała gwarantować obywatelom wolność osobistą, wolność druku i nietykalność własności. Piszę „miała”, ponieważ już w 1819 roku wprowadzono cenzurę. Następnym krokiem było zawieszenie wolności zgromadzeń. W 1822 roku za przewodzenie Wolnomularstwu Narodowemu skazano i uwięziono oficera-płatnika mjr. Waleriana Łukasińskiego. Publicznie zdegradowany przed frontem wojska, resztę życia spędził w więzieniach Królestwa i Rosji. Zapomniany, stał się prekursorem późniejszych „wyklętych”. 

W Królestwie powstawały organizacje mające na celu przywrócenie przestrzegania zapisów konstytucji z 1815 roku. Były one sukcesywnie likwidowane przez tajną policję. Jedną z takich organizacji było Sprzysiężenie Wysockiego, zawiązane w Szkole Podchorążych, a wymierzone przeciwko Wielkiemu Księciu Konstantemu. Nie było ono zbyt liczne. Do pracy konspiracyjnej zdołano pozyskać tylko 77 oficerów, w tym prawie wyłącznie poruczników i podporuczników. Kapitanów było kilku, jeden major i jeden podpułkownik, i żadnego wyższego oficera armii Królestwa Polskiego. Powstałe sprzysiężenie nie miało programu i kierownictwa, zmierzało do wywołania powstania wbrew woli tych, którym ster tego ruchu miał być powierzony.

Głównodowodzącym polskiego wojska, które powróciło pod rozwiniętymi sztandarami z wojen napoleońskich, został brat cara Wielki Książę Konstanty Pawłowicz Romanow. Postawił sobie za cel przekształcenie frontowego wojska o rewolucyjnych i demokratycznych korzeniach w najsprawniejszą, najbardziej zdyscyplinowaną i wymusztrowaną defiladową armię na świecie. Doprowadził musztrę zespołową do poziomu nieosiągalnego dla wojska pruskiego, francuskiego czy rosyjskiego. W tamtych czasach musztra, gdy wojsko przemieszczało się na polu bitwy i prowadziło walkę w zwartych szykach, była tym, czym obecnie jest taktyka. Instruktor Szkoły Podchorążych – por. Piotr Wysocki szkolił z musztry żołnierzy jednego z rosyjskich pułków gwardii stacjonujących na terenie Królestwa Polskiego. 

Z wymaganiami Wielkiego Księcia nie zgadzali się oficerowie napoleończycy. Uważali, że doskonałość i jednolitość wykonywanych ruchów i obrotów jest sprzeczna z polskim charakterem narodowym. Jeden z nich, kpt. Drzewiecki, przyznawał, że żołnierze Napoleona nie mieli ani tak pięknej postawy, ani takiej akuratności w wykonywaniu obrotów wojskowych. Współcześni nazywali parady na placu Saskim, w których brało udział ponad tysiąc żołnierzy jednocześnie, a którzy w tym samym ułamku sekundy, jednym chrzęstem, jednym trzaskiem wykonywali komendy – baletami. Z drugiej strony, jak zauważył młody przedstawiciel następnego pokolenia regularnego wojska (choć również buntowszczyk) por. Pększyc-Grudziński z I Brygady Legionów, Wojna polsko-rosyjska 1831 r. pokazała, że na placu boju najlepiej biły się te pułki, które najlepiej występowały na placu Saskim na paradach.

REKLAMA

Bunt 29 listopada 1830 roku zainicjowali najmłodsi służbą żołnierze, tj. oficerowie i podchorążowie Szkoły Podchorążych wraz ze studentami Uniwersytetu Królewsko-Aleksandrowskiego w Warszawie. Studenci, co prawda, nie mieli wyszkolenia wojskowego, ale podczas starć z zapałem służyli jako podpórki pod długie lufy karabinów wz. 1777, w które byli uzbrojeni podchorążowie. Po zajęciu Arsenału rozdano warszawiakom około 50 tysięcy karabinów. 

Podczas Nocy Listopadowej podchorążowie zastrzelili sześciu generałów i jednego pułkownika. Wszyscy (z wyjątkiem zastrzelonego pomyłkowo gen. Jó­zefa Nowickiego) zginęli, wypełniając obowiązek wierności wobec „legalnego monar­chy” – Mikołaja I. Postawą w obliczu śmierci wybrali swoje miejsce w historii. Ci oficerowie ofiarę życia złożyli świadomie w imię utrzy­mania władzy dynastii Romanowów nad ziemiami Rzeczypospolitej Polskiej. Zostali uhonorowani za rządów Paskiewicza w 1838 roku pomnikiem, rozebranym przez warszawiaków za zgodą okupujących Warszawę Niemców w 1917 roku – po abdykacji ostatniego z Romanowów. 

Nie udał się zamach na Wielkiego Księcia, który – według przekazów – salwował się ucieczką z Belwederu. Swoją drogą, zamachowcy niezbyt pilnie go szukali. Ocalenie Konstantego umożliwiło wystąpienie czynników umiarkowanych, przeciwnych powstaniu, i podejmowanie prób ugody z przeciwnikiem, co w efekcie było przyczyną załamania powstania. 

Uratował je Wielki Książę. Większość pułkowników prowadziła swoje wojska do Wierzbna, do Konstantego, który zwolnił polskie pułki od posłuszeństwa i udzielił im pozwolenia na przyłączenie się do powstania. Być może zrozumiał, że jest ono początkiem wojny polsko-rosyjskiej i skierował polskie pułki tam, gdzie – jak uznał w odróżnieniu od ich dowódców – powinno być ich miejsce.

Z powstania listopadowego obie strony wyciągnęły w przyszłości wnioski. Na początku XX wieku Józef Piłsudski dopilnował, aby uznano go za zwierzchnika organizacji paramilitarnych (czyli w zasadzie został dyktatorem) jeszcze przed rozpoczęciem działań w 1914 roku. Natomiast kolejny Konstanty, tj. marszałek Rokossowski, po objęciu stanowiska ministra obrony narodowej nie zmieniał oblicza wojska sam, jak Wielki Książę Konstanty. Miał do pomocy olbrzymią grupę oficerów radzieckich, którzy zastąpili zwolnionych w 1948 roku polskich oficerów, służących w WP przed 1939 roku czy w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. W rozbudowującej się, liczącej prawie 400 tysięcy żołnierzy armii, oficerowie Armii Radzieckiej przez kilka lat (do 1956 roku) wychowywali i kształtowali swoich następców, przekazując im wiedzę oraz bogate doświadczenie frontowe i mentalność. 

Co w wojsku przetrwało z dorobku armii Królestwa Polskiego i powstania listopadowego? Przede wszystkim pamięć Nocy Listopadowej, odświeżana co roku obchodami Dnia Podchorążego i rekonstrukcjami historycznymi. Także nazwy stopni wojskowych: porucznik, generał brygady czy dywizji. Ponadto patroni jednostek wojskowych, że przypomnę postacie gen. Józefa Bema i płk. Piotra Wysockiego. Jeszcze melodia „Warszawianki”, w której rytm od 1937 roku odbywają się wszystkie wojskowe defilady. I przede wszystkim najwyższy poziom musztry prezentowany przez żołnierzy Batalionu Reprezentacyjnego podczas uroczystości centralnych, co – jak sądzę – musi cieszyć Wielkiego Księcia, jeśli gdzieś z góry spogląda na dawny plac Saski.

ppłk Andrzej Łydka
Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych

dodaj komentarz

komentarze

~szamot
1401187980
trochę mnie dziwią niektóre sformułowania autora
CF-49-F8-2C

Prezydent Andrzej Duda w Białym Domu
 
Lotnicy uratowali Wielką Brytanię
Oficer jak biała karta...
Polskie F-16 w ćwiczeniach „Ramstein Alloy 20”
Online z mistrzami sportu
Czarna taktyka w kawalerii powietrznej
Na WF-ie dokładniej ocenią wytrzymałość żołnierzy
Ułańska szarża
Prezydent Duda jedzie do USA
Poćwicz z mistrzami sportu wojskowego!
Zostań w domu i czytaj „Polskę Zbrojną”
„Karakal ’20”: wyzwanie w Nowej Dębie
Minister Błaszczak dziękuje medykom
Amerykanie odmładzają F-16
PGZ będzie obecna na MSPO
Odznaka dla ratowników pola walki
Przysięga podkarpackich terytorialsów
Komitet Wojskowy NATO o pandemii
Zbiegowie z innego świata
Kolejne Groty dla wojska
Wzmacnianie sojuszu polsko-amerykańskiego
Miesiąc izolacji żołnierzy „Irini”
Brawurowe zagony motorowe
Ochotnicy na ratunek
Wojsko przeciw wirusowi
Rakiety z Mesko w F-35
Amerykanie zredukują swój kontyngent w Niemczech
Kawalerowie Orderu Krzyża Wojskowego, wystąp!
Krwawy Wołyń
F-16 kończą misję w Estonii
Laserowa artyleria US Army
Więcej pieniędzy dla żołnierzy na misjach
Weterani znów staną na macie
„Defender” – pracowity poligon saperów
W MON o polsko-słowackiej współpracy
Pięcioro laureatów sportowego plebiscytu „Polski Zbrojnej”
Rosyjskie zagrożenie w kosmosie
Więcej celowników z PCO dla wojska
Szkolenie wodne podhalańczyków
Na misjach święta inne niż zwykle
Poćwicz online z siedmioma sportsmenkami
Kawalerzyści na Jeziorze Solińskim
Pełne wynagrodzenie za kwarantannę
MON dofinansuje mural o Bitwie Warszawskiej
Kraby w Bolesławcu
Emisariusz heroiczny
F-16 z Krzesin przebazowane do Łasku
Wojsko ma ofertę dla cywili
Orzeczenia lekarskie żołnierzy będą ważne dłużej
Żołnierze w sztafecie pomocy
Powstaje Szkoła Podoficerska Logistyki
Mały Katyń pod Augustowem
Polskie porty bardziej otwarte
„Wojownik Niezłomny” wśród terytorialsów
10 mln zł na zapomogi dla żołnierzy
Na WAT o cyberbezpieczeństwie
Operator GROM, czyli żołnierz do zadań specjalnych
Baretki Orderu Krzyża Wojskowego

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Inspektorat Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO