moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

 
Pilecki – mniej znane oblicze bohatera

13 maja 1901 roku urodził się Witold Pilecki. Był uczestnikiem walk o Wilno, wojny z bolszewikami, żołnierzem Armii Krajowej. Pułkownik zapisał się na kartach polskiej historii jako autor raportu o zagładzie w Auschwitz. By wypełnić tę misję, do obozu poszedł na ochotnika. Zamordowany w 1948 roku przez komunistów, został pochowany w nieznanym dotychczas miejscu.

– O działalności Witolda Pileckiego podczas niemieckiej okupacji wiemy wiele, natomiast mniej znane są jego dokonania w czasie I wojny światowej i w okresie międzywojennym – mówi dr Dariusz Siwek, historyk specjalizujący się w dziejach Polski XX wieku.

Pilecki urodził się 13 maja 1901 roku w Ołońcu na terenie Karelii w północno-zachodniej części Imperium Rosyjskiego. Jego dziadek został zesłany na Syberię za udział w powstaniu styczniowym, ojciec pracował w Ołońcu jako leśnik. Od 1910 roku rodzina zamieszkała w Wilnie, gdzie Witold – jako uczeń gimnazjum – związał się z działającym w konspiracji polskim harcerstwem.

REKLAMA

Partyzant i społecznik

– Pilecki wcześnie zaangażował się w walkę o polską niepodległość. Już jako 17-latek pod koniec I wojny światowej wstąpił do oddziałów samoobrony – opowiada historyk. Na przełomie 1918 i 1919 roku Witold wziął udział w oswobadzaniu Wilna z rąk niemieckich żołnierzy. Po nadejściu Armii Czerwonej walczył w partyzanckim oddziale ułanów Jerzego Dąbrowskiego „Łupaszki” (na cześć tego dowódcy ten sam pseudonim przyjął później płk Zygmunt Szendzielarz). Niedługo potem Pilecki wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej w szeregach 211 Pułku Ułanów Nadniemeńskich. Za męstwo w walkach, m.in. w Bitwie Warszawskiej, został odznaczony Krzyżem Walecznych.

Witold Pilecki z młodzieżą powiatu lidzkiego na zlocie w Warszawie, koniec lat 30. Fot. arch. IPN

Po wojnie Witold zdał maturę i rozpoczął studia plastyczne na Uniwersytecie im. Stefana Batorego w Wilnie. – W związku z ciężką sytuacją finansową rodziny przerwał naukę i podjął pracę jako urzędnik w sądzie – mówi dr Siwek. Potem zajął się prowadzeniem majątku, który jego rodzina odzyskała w Sukurczach niedaleko Lidy (obecnie na Białorusi). W 1931 roku wziął ślub z Marią Ostrowską. Mieli dwójkę dzieci: Andrzeja i Zofię.

Pilecki, osiedlając się w Sukurczach, zaangażował się w życie lokalnej społeczności. Doprowadził do założenia ochotniczej straży pożarnej w Lidzie, był prezesem mleczarni oraz założycielem lokalnego kółka rolniczego. – Za działalność na rzecz lokalnej społeczności został odznaczony w 1938 roku Srebrnym Krzyżem Zasługi – dodaje historyk. Znajdował też czas na pisanie wierszy i malowanie. 

Nie zapomniał przy tym o wojsku. W 1925 roku Pilecki odbył praktykę w 26 Pułku Ułanów Wielkopolskich w Baranowiczach i został podporucznikiem rezerwy. Przeszedł również szkolenie w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu oraz organizował składające się z okolicznych osadników lokalne szwadrony Konnego Przysposobienia Wojskowego „Krakus”, wzorowane na lekkiej kawalerii polskiej. Oddziały z tej okolicy wcielono potem w charakterze kawalerii dywizyjnej do 19 Dywizji Piechoty, w której walczył też Pilecki.

W konspiracji

Tuż przed wybuchem wojny oficer został zmobilizowany i walczył jako dowódca plutonu w szwadronie kawalerii 19 Dywizji Piechoty. Bił się m.in. w okolicach Tomaszowa Mazowieckiego i Piotrkowa. – Już w pierwszym dniu wojny jego ułani zestrzelili niemiecki samolot, który leciał zbyt nisko nad ziemią – podaje dr Siwek. Po rozbiciu 19 DP Pilecki zebrał pozostałych ułanów i dołączył do bijącej się na południu kraju 41 Dywizji Piechoty. Około 20 września i ta dywizja została rozbita.

Pilecki przedostał się do okupowanej Warszawy, gdzie współtworzył Tajną Armię Polską. – Aby poznać warunki panujące w obozie koncentracyjnym Auschwitz, pozwolił aresztować się Niemcom 19 września 1940 roku podczas łapanki – przypomina historyk. W obozie zbierał i przekazywał materiały dotyczące popełnianego tam ludobójstwa. Zorganizował też obozową konspirację. W nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 roku uciekł wraz z dwoma współwięźniami i sporządził raport przedstawiający zbrodnie popełniane w obozie. Po powrocie do Warszawy służył w oddziale III Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej, walczył też w Powstaniu Warszawskim.

Po upadku tego zrywu oficer został osadzony w obozie jenieckim. Wyzwolony przez Amerykanów w 1945 roku dołączył do 2 Korpusu Polskiego we Włoszech. Na rozkaz dowódcy gen. Władysława Andersa pułkownik wrócił do Polski, aby zdobywać informacje na temat działalności komunistów i NKWD oraz sytuacji żołnierzy AK.

Witold Pilecki na ławie oskarżonych 1948 r. Fot. Institute of National Remembrance Archive, Domena publiczna

Witold Pilecki został aresztowany przez bezpiekę 8 maja 1947 roku i oskarżony o działalność wywiadowczą. Stalinowski sąd skazał go na śmierć, wyrok wykonano 25 maja 1948 roku. Miejsce pochówku Pileckiego do dzisiaj nie jest znane. – Przez cały okres PRL-u nie wolno było wspominać o Pileckim. Dopiero w 1990 roku Sąd Najwyższy uniewinnił oficera, a w 2006 roku został on pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego – dodaje historyk.

Anna Dąbrowska

autor zdjęć: arch. IPN, Wikipedia

dodaj komentarz

komentarze


Siła braterstwa
 
Szczyt NATO już w poniedziałek
Licealiści, którzy chcą zostać specjalsami
„Albatros” wyszedł na morze
Święto Dowództwa Generalnego
Pierwszy dzień do zwycięstwa
Szable w dłoń! Lance do boju!
„Dragon” wskazał cel
Course on Diplomacy
Podoficer, czyli lider
„Dragon ’21” zakończony
CePeLek czeka na weteranów
Kurs na dyplomację
Partyzancka bitwa pod Zwoleniem
Żołnierz uratował ofiarę wypadku
Luksusowe auta zaparkują obok F-16
Gorzka parada zwycięstwa
Grupy niszczycieli czołgów
Myśliwce z Mińska Mazowieckiego przebazowane do Malborka
Borsuk pokazał swoje możliwości
Wojsko kupiło symulatory pola walki
Karakal w natarciu
Żołnierz, który stał się symbolem walki o Polskę
Studenci w sytuacji kryzysowej
Rozwój i wyzwania wojskowej logistyki
Medale mistrzostw Europy dla żołnierzy
Szczyt NATO w Brukseli – punkt zwrotny dla Sojuszu
25 medali żołnierzy na mistrzostwach kraju w szermierce
„Dragon '21” – Desant pod wiatr
CBW świętuje
Działania w czasie „W” – mobilizacja w sztabach
Będzie więcej szkoleń z pierwszej pomocy
Polacy obronili tytuł mistrzów Europy w lekkiej atletyce
St. sierż. Artur Pelo po raz czwarty wygrał Setkę Komandosa
Afganistan. Czas wracać do domu
Polscy żołnierze rozpoczynają misję w Turcji
UE o wspólnym bezpieczeństwie
Co ze sprawdzianem z WF?
Polscy żołnierze polecą na Islandię
Wyścig zbrojeń nie ustaje
Kieł tygrysa, czyli akrobacje F-16
Nowe książeczki wojskowe
Szczyt NATO o zagrożeniach dla bezpieczeństwa
V4, czyli razem na rzecz komunikacji
Marynarz na „Korfantym”
„Baltops” – F-16 bronią okrętów
Równanie do najlepszych
Ponad 6 mln zł w konkursie „Strzelnica w powiecie”
Misje kształtują charakter
PKW Turcja już działa
Szybka wspinaczka w Salt Lake City
Nigdy nie zostawiamy swoich
Nagroda nie tylko od dowódcy
Żandarmeria świętuje
Żołnierze z kompletem medali w czempionacie orientalistów
Kwalifikacja? Może w czerwcu
W drodze do Ameryki
„Justice Sword” na rumuńskim poligonie

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Inspektorat Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO